TƏHLÜKƏSİZLİK ANLAYIŞI VƏ ONUN MÜASİR BEYNƏLXALQ SİSTEMDƏ TƏSİRİ

Müəllif: Cəfərova Leyla Mühiddin qızı
Açar sözlər: Təhlükəsizlik, təhdid, terrorizm, diplomatiya, mütəşəkkil cinayətkarlıq
Key words: Security, threat, terrorism, diplomacy, reforms, organized crime

Ключевые слова: Безопасность, угроза, терроризм, дипломатия, организованная преступность

 

Beynəlxalq münasibətlərinin aktual problemi kimi sülhün qorunması və təhlükəsizliyin təmin olunmasını xüsusilə vurğulamaq lazımdır. Ümumiyyətlə, təhlükəsizlik anlayışı ilk dəfə 1904-cü ildə Teoder Ruzvelt tərəfindən işlədilmişdir. Təhlükəsizlik anlayışı yarandığı ilk vaxtlarda yalnız dar mənada yəni, hərbi sahədə təhlükəsizliyin təmini başa düşülürdü. Qloballaşma prosesləri vüsət aldıqca, elmi-texniki inqilab inkişaf etdikcə artıq müxtəlif sferalarda təhlükəsizliyi təmin etmək zərurəti yaranırdı. Aydındır ki, təhlükəsizlik siyasi kateqoriyadır. Bəşəriyyət üçün təhlükəsizliyin nə qədər vacib olduğunu qədim dövrdə insanların kollektiv yaşamasından anlamaq olar. Birgə yaşayış kollektivin bir-birindən və qrup daxilində qorunması zərurətini yaradırdı. Bu səbəbdən təhlükəsizliyə sosial anlayış kimi də baxıla bilər.

ÇEXİYA- MƏŞHUR TURİZM DESTİNASIYASI KİMİ

Müəllif: Fərmanlı Ləman Afət qızı Azərbaycan

Açar sözlər: turizm, iqtisadiyyat, müalicə, Çexiya
Кеy word: tourism, economy, treatment, Czech Republic
Ключевые слова: туризм, экономика, лечение, Чешская Республика

 

Giriş: Səyahət və turizm dünyanın əksər ölkələrində mühüm iqtisadi fəaliyyətdir. Birbaşa iqtisadi təsiri ilə yanaşı sənaye əhəmiyyətli dolayı təsirlərə malikdir. Turizmin ÜDM-ə birbaşa qatqısı Milli Hesabatda da bildirildiyi kimi otellər, hava yolu şirkətləri, airpotlar, turizm agentlikləri və birbaşa məşğul olan əyləncə və rekreasiya xidmətləri kimi turizm xüsusiyyətli sektorlar vasitəsilə mümkündür [ 2,s.2].

ABXAZİYA MÜNAQİŞƏSİ

Müəllif: Qurbanzadə Fəxri Siyavuş oğlu
Açar sözlər: Abxaziya, Gürcüstan, Rusiya, etnik konflikt
Key words: Abkhazia, Georgia, Russia, ethnic conflict
Ключевые слова: Абхазия, Грузия, Россия, этнический конфликт

 

Münaqişələr dünyada qeyri-sabitliyin əsas faktorlarından biridir. Olduqca müxtəlif olan münaqişə tipləri arasında etnik və ərazi münaqişələri xüsusi yer tutur. Bu baxımdan Qafqaz regionu dünyanın ən qaynar nöqtələrindən biridir. Bu gün burada 50-dən artıq etnosun nümayəndələri yaşaşır. Bu etnik-ərazi münaqişələri polietnik region olan Cənubi Qafqaz üçün xüsusi təhlükə yaradır. Cənubi Qafqazda sabitliyin pozulmasının və millətlərarası gərginliyin artmasının əsas səbəblərindən biri də Abxaziya seperatizmidir.
Gürcüstan sərhədləri daxilində yerləşən Abxaziya Muxtar Respublikası Qara dəniz ilə Böyük Qafqaz sıra dağlarının arasında 8,6 min kv. km-lik bir əraziyə malikdir. Əhalisi təx. 250 min nəfərdir. Paytaxtı Suxumi şəhəridir. Abxaziya Qaqra, Qali, Qudauta, Qulpriş, Oxamçira və Suxumi olmaqla 6 rayondan ibarətdir. Şimalda Rusiya Federasiyasının Qaraçay-Çərkəz Respublikası, şərq və cənub-şərqdə Gürcüstan ilə həmsərhəddir. Əhalisinin 20%-i abxazlardan, digər qalanı isə gürcülər, rus, erməni və rumlardan ibarətdir. Abxaziyanın ərazisinin dağlıq olması səbəbindən bölgədə yaşayan əhali ətraf ölkələrdə baş verən hadisələrdən o qədər də təsirlənmir. Bu vəziyyət həmçinin abxazların öz adət- ənənələrini uzun müddət qorumağa imkan vermişdir.

TURİZMİN BEYNƏLXALQ ƏLAQƏLƏRDƏ ROLU

Müəllif: Əsgərli Güllü Fərman qızı
Açar sözlər: turizm, səyahət, beynəlxalq turizm, iqtisadiyyat, gəlir, xidmət, ticarət
Key words: tourism, travel, international tourism, economy, income, service, trade
Ключевые слова: туризм, путешествия, международный туризм, экономика, доходы, услуги, торговля

 

Beynəlxalq turizmin sürətli inkişafı və digər sahələrə təsirinin böyük olması beynəlxalq əməkdaşlığın, turizm təşkilatlarının yaranması və inkişafı prosesini sürətləndirmişdir. Turist xidmətləri, turist məhsullarının təşkilatçı, istehsalçıları hər il regional və beynəlxalq səviyyəli forum və konfranslarda bir araya gəlir, turizm sahəsindəki problemləri və inkişaf perspektivlərini müzakirə edirlər. Bu görüşlərdə iştirakçılar həm beynəlxalq səviyyədə, həm də regional səviyyədə turizmin inkişafı üçün toplanırlar.
Turizmlə bağlı rəsmi beynəlxalq münasibətlərinin yaranma tarixi 1908-ci il hesab edilir. Çünki 1908-ci ildə İspaniya, Fransa və Portuqaliya tərəfindən ilk turizm təşkilatı hesab olunan “Franko-İspano-Portuqaliya Turist Assosasiyası federasiyası” yaradılmışdır. İlk turizm təşkilatlarından bir digəri isə „Turizm Təbliğatının Beynəlxalq Rəsmi Təşkilatlar Birliyi” hesab olunur. Bu təşkilat I Dünya Müharibəsindən sonra turizm sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığa yaranan ehtiyacın nəticəsi olaraq yaradılmışdır.

СОТРУДНИЧЕСТВО АЗЕРБАЙДЖАНА И ГРЕЦИИ В ОБЛАСТИ КУЛЬТУРЫ

Müəllif: Айнур Рамиз гызы Алифли
Ключевые слова: Азербайджано-греческие отношения, Поэзия Константиноса Кавафиса, Центр Новогреческого языка и Культуры, поэтесса Азербайджана Мехсети Гянджеви, перевод драмы «Шейда» на греческий.
Açar sözlər: Azərbaycan-Yunanıstan münasibətləri, Konstantin Kavafisin poeziyası , Müasir Yunan dili və Mədəniyyəti Mərkəzi, Azərbaycan şairi Məhsəti Gəncəvi, "Şeyda" dramının yunan dilinə tərcüməsi.
Keywords: Azerbaijani-Greek relations, Poetry of Konstantinos Kavafis, Center of Modern Greek Language and Culture, poetess of Azerbaijan Mehseti Ganjavi, translation of the drama “Sheyda” into Greek.

 

Азербайджано-греческие дипломатические отношения пересекли 20-летний рубеж. За эти два пройденных десятилетия была проделана с двух сторон значительная работа, направленная на развитие двусторонних отношений во всех сферах. На сегодняшний день уровень двустороннего сотрудничества достаточно высок, в результате плодотворных встреч на высшем уровне. Наблюдается развитие и в культурно-образовательном секторе. Создаются все необходимые условия для двустороннего просвещения, возможности свобод¬ного получения информации через информационные источники, как печатные издания, так и интернет-пространство.

SSRİ PARÇALANANA QƏDƏRKİ DÖVÜRDƏ XƏZƏR GEOSİYASİ REGİONUNDA MÜNASİBƏTLƏR

Müəllif: Səmədov Səbuhi Mətləb oğlu
Açar sözlər: Xəzər dənizi, status, kondominimum, SSRİ, İran, tarix
Key words: Caspian Sea, status, condominium, USSR, Iran, history
Ключевые слова: Каспийское море, статус, кондоминиум, СССР, Иран, история

 

Tarixi sənədlər göstərir ki, XVIII əsrin əvvəllərində Rusiya İranı və Xəzər dənizinin İran hissəsini xarici ərazi kimi qəbul edirdi, Təxminən 1701-ci ildə Böyük Pyotr Artyom Volınski adlı şəxsi İrana səfərə göndərir və ona Xəzər ətrafınan məlumat toplamağı göstəriş verir. Eyni zamanda, Xəzərin şərq sahilinə knyaz Berkoviç-Çerkasskinin başçılığı altında rus ekspedisiyası gəlir. Səfərlərin nəticəsi olaraq, ticarət haqqında saziş imzalanmışdır ki, bu da rus tacirlərinə İranda ticarət etmək hüququ verirdi. O zaman, Rusiya İranın Xəzər sahilinə olan hüququnu tam tanıyırdı və bu ərazilərdə hansısa bir hüquq almaq üçün İranla saziş bağlamağın vacibliyini anlayirdı. 1721-1722-ci illərdə rus qoşunları, əfqan üsyanlarının yatırılması bəhanəsi ilə İranın Xəzərətrafı rayonlarına doğru irəliləməyə başladılar. Rusiyanin İrandakı konsulu Semyon Avraamov göstəriş aldı ki, İrana göstərilən hərbi yardımın əvəzində şərt olaraq Xəzər sahilindəki bəzi ərazilər Rusiyaya verilsin. Aydındır ki, o zaman, Rusiya Xəzərin İran ərazisi olduğuna şübhə etmirdi.

Öncəki 1 2 3 Sonrakı
  • Ünvan: AZ 1073, Bakı ş., Yasamal r.,
                 Mətbuat pr., 529-cu məhəllə
    Tel.:    (+994 12) 510 63 99
    Mob.: (+994 50) 209 59 68
               (+994 55) 209 59 68
    www.elmi-ish.az
    Email: [email protected]
  • Address: 529 block., Matbuat ave.,
                    Yasamal dis., Baku, Az 1073
    Tel.:    (+994 12) 510 63 99
    Mob.: (+994 50) 209 59 68
               (+994 55) 209 59 68
    www.elmi-ish.az
    Email: [email protected]
  • Адрес: АZ 1073, г. Баку, Ясамальский р.,
                 Метбуат пр., 529-ый квартал
    Тел.:    (+994 12) 510 63 99
    Моб.: (+994 50) 209 59 68
               (+994 55) 209 59 68
    www.elmi-ish.az
    Email: [email protected]