QADIN XEYRİYYƏ CƏMİYYƏTLƏRİ VƏ QADIN TƏHSİLİ

Müəllif: Xudiyeva Fəxriyyə Telman qızı
Açar sözlər: qadın xeyriyyə cəmiyyətləri, qadın təhsili, qız məktəbləri
Key words: women's charitable society, women's education, women's schools
Ключевые слова: женские благотворительные общество, женское образование, женские школы

 

Azərbaycan XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərindən başlayaraq yüksəliş, tərəqqi mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Bu dövrdə çox böyük milli ziyalı kadrlarımız yetişmiş, milli dilimiz, məktəbimiz, ana dilli dərsliklərimiz meydana gəlmişdir. Bu dövrdə həmçinin qadınlar arasında geniş maarifçilik hərəkatı nəticəsində ölkədə bir çox qadın təşkilatları, xeyriyyə cəmiyyətləri yarandı, qadın hüquqları uğrunda mübarizələr başladı, qadın təhsili diqqət mərkəzinə keçirildi.
ХIХ əsrin əvvəllərində rus çarizmi tərəfindən 1846-cı ildə Tiflisdə yaradılmış “Müqəddəs Nina” хеyriyyə cəmiyyəti elə bu adda da Azərbaycanda yaradılmış bu cəmiyyət qadınların təhsilinə xüsusi fikir verdi və müxtəlif tədris müəssisələri açmağa başladı. “Müqəddəs Nina”nın Xeyriyyə cəmiyyətinin Şamaхıda, Bakıda, Gəncə və İrəvanda şöbələri yaranıb fəaliyyətə başladı.
Cəmiyyət zəngin adamların ianəsi hеsabına, üzvlük haqqı toplayır tоplanan vəsait hеsabına məktəblər açır, qadın problemlərini, hüquqlarını həll edirdi.

TƏHSİLİN HUMANİSTLƏŞDİRİLMƏSİ ANLAYIŞININ MAHİYYƏTİ VƏ MƏZMUNU

Müəllif: İ.S. Məhərrəmzadə
Açar sözlər: Təhsil, təhsili idarəetmə, humanizm, insan
Key words: Education, education management, humanizm, human
Ключевые слова: Образование, управление образования, гуманизм, человек

 

Humanizm və humanistlik dedikdə insanpərvərlik, insansevərlik, mərhəmətlilik, rəhmdillik, sədaqət, alicənablıq, insaf, ədalət, mürvət, xeyirxahlıq, insaniyyət və s. kimi anlayışlar başa düşülür. Tarixi dövrlərə nəzər saldıqda sosializm prinsiplərinə görə humanizmə daha çox əhəmiyyət verilməsi, kapitalizimdə isə demokratik vətəndaş cəmiyyəti yaranana qədər humanizmin önünə keçən maddi dəyərlərin üstünlük təşkil etdiyi bir cəmiyyəti müşahidə edirdik. Təəssüf ki, terror, qəza, oğurluq, zorakılıq və s. kimi insan həyatına zərər verə biləcək, insanın inkişafının önünə keçə biləcək cinayətlərin olduğu bir cəmiyyətdə humanizm prinsipinin aparıcı mövqedə olmadığını görürük. İllər boyu humanizmin insanlara aşılanmasının ən böyük yolu təhsildən və tərbiyədən keçib. Əslində humanizm anlayışının tarixi kökləri çox dərindir. Bütün dini sistemlərdə insana sevgi, şəfqət, mərhəmət kimi hisslər həmişə ön plana çəkilib. Hələ XII əsrdə Nizami öz əsərlərində humanizmə və demokratizmə önəm vermiş, elmi, incəsənəti, dostluğu, xeyirxahlığı, əməyi yüksək qiymətləndirmişdir.

TƏHSİLİ İDARƏETMƏ PROSESİNDƏ PEDAQOJİ MENECMENTİN KONSEPSİYALARI

Müəllif: T.İ.Məcidova
Açar sözlər: pedaqoji idarəetmə, təhsil menecmenti, idarəetmə, tədris prosesi, müəllim-menecer
Key words: pedagogical management, education management, management, educational process, teacher-manager
Ключевые слова: педагогическое управление, управление образованием, управление, образовательный процесс, учитель-менеджер

 

Ölkəmizdəki sosial sistemdə dəyişikliklər, bazar münasibətlərinin inkişafı baxımından ictimai şüurda yeni bir ictimai idarəetmə elminin axtarışı ölkənin idarə edilməsi, istehsal, təhsil təcrübəsinin təşkilat səviyyəsindən (ali təhsil müəssisəsi, orta məktəb və s.) asılı olaraq yenidən qiymətləndirilməsi yolu ilə həyata keçirilir. Dünya praktikasında əldə edilən təcrübə “idarəetmə” konsepsiyasında ifadə edilir. İdarəetmə tarixində təxminən yüz ildən çox bir vaxt ərzində bu, bütün sistemlərdə onun canlılığı və effektivliyini sübuta yetirmiş olsa da, çox müxtəlif mədəniyyətlərə və iqtisadi inkişaf səviyyəsinə malik ölkələrdə sınaqdan keçirilmişdir. Müasir dünyadakı bir peşə kimi idarəetmə, bilik sahəsi olaraq həqiqətən beynəlxalq status aldı. Bu gün dünyada aparıcı rolu mübahisəsizdir, nəzəri və praktikanın inkişafına xüsusilə də tədris prosesinin idarəetməsinə olan təsiri çox böyükdür. İdarəetmə anlayışında müxtəlif yanaşmalar var. M.X.Meskona, M.Albert, F.Hedurinin “İdarəetmənin əsasları” kitabında rəhbərlik müxtəlif yollarla nəzərdən keçirilir: “məqsədlərə, işə, zəkaya, digər insanların niyyətlərinə nail olmaq qabiliyyəti"; "müxtəlif təşkilatlarda insanların rəhbərliyinə rəhbərlik, funksiya, fəaliyyət növü” kimi; "bu funksiyanı yerinə yetirmək üçün kömək edən bir insan biliyi sahəsi"kimi qeyd edirlər(6, s.5-6).

TƏHSİLİN İDARƏ OLUNMASI VƏ ONUN PRİNSİPLƏRİ

Müəllif: K.O. Ədilzadə
Açar sözlər: təhsil, idarəetmə, prinsip.
Key words: education, management, principle
Ключевые слова: образование, управление, принцип

 

Təhsil biz insanlara obyektiv gerçəkliyin səbəbini öyrənmək,inkişaf etmək,bilik və bacarıqlar əldə etmək ümumilikdə düzgün seçimlər etmək üçün çox əhəmiyyətlidir. Müasir təhsil sosial praktikanın mürəkkəb bir forması olub indiki tarixi mərhələdə cəmiyyətin yeniləşdirilməsində və inkişafında qabaqcıl yer tutur. Təhsil bütöv bir sistemdir. Müasir təhsil sistemində təhsilin aşağıdakı rolunu və onun həlledici mahiyyətini əsas götürürlər.
-Təhsil ictimai praktikanın müstəqil forması, idarəetmə mexanizmi, təşkilati struktur və fəaliyyət sistemidir. Başqa sözlə, təhsil bütün sosial sferalarla əlaqəsi olan elə bir infrastrukturdur ki, o ,bir tərəfdən ictimai mühitin bütövlüyünü saxlayır, digər tərəfdənonun inkişafını təmin edir.
-Təhsil cəmiyyətin bütövlükdə, bəşəriyyətin tarixi-mədəni dəyərlərini formalaşdırma və inkişafetdirmə vasitəsidir.
-Təhsil tarixi-mədəni təcrübəni, insanların həyat tərzini və yaşam qaydalarını, onların ümumi həyatının norma və dəyərlərini zaman-zaman qoruyub saxlayır.

ТЕХНОЛОГИИ РАЗВИТИЯ МЕДИАКУЛЬТУРЫ  В СИСТЕМЕ НЕПРЕРЫВНОГО ОБРАЗОВАНИЯ

Müəllif: У.Б.Мехралиева
Ключевые слова: медиакультура, возрастной этап, медиаобразования, дошкольники, младшие школьники, старшеклассники
Açar sözlər: media mədəniyyəti, yaş mərhələsi, media təhsili, məktəbəqədər uşaqlar, kiçik məktəblilər, böyük məktəblilər
Key words: media culture, age stage, media education, preschoolers, younger schoolchildren, great pupils

 

Современный мир и жизнь человечества уже невозможно представить без медиа, т.е. без средств массовой информации и коммуникации (сюда относят печать, прессу, телевидение, кинематограф, радио, звукопись и систему Интернет). Сегодня медиа – это одна из важнейших сфер в жизни людей всей планеты, средства массовой коммуникации проникли уже во все сферы жизни общества, и отдельного человека. Медиа охватив собой все культурное пространство превратилась в основное средство производства современной культуры. Таким образом, в результате процессов, происходящих в современном обществе, сложилась особая форма культуры – медиакультура, которая стала и средой обитания человека.

BƏDİİ DİL XÜSUSİYYƏTLƏRİNİN DƏRSLİKLƏRDƏ QOYULUŞU

Müəllif: Pərvin Bəşir qızı Qaçayeva
Açar sözlər: məcaz, metafora,epitet, üslub, Bədii dil
Key words: prable, metaphor, epithet, style, figurative language
Ключевые слова: метафора, эпитет, стиль, образный язык

 

Dərsliklər şagirdlərdə müstəqil tədqiqatçılıq və yaradıcılıq vərdişləri, məntiqi təfəkkürü inkişaf etdirməli, inteqrativ xarakterli olmalı, demokratik dünyagörüşü formalaşdırmalıdır. Elə bu tələblərdən də çıxış etməklə dərsliklərin məzmununa nəzər salmağa çalışaq. Diqqətimizi əsas dərslik komplektinin məzmununda əksini tapmış məlumatların, sual və tapşırıqlar sisteminin şagirdlərdə bədii dillə bağlı bacarıqların formalaşdırılmasına necə xidmət etməsi işinə yönəldək. Dərsliklər hazırlanarkən əldə rəhbər tutulan məsələlərdən biri də dövlət təhsil standartlarının tələblərinin gözlənilməsidir.
Məlumdur ki, orta ümumtəhsil məktəblərinin V sinifləri variativ dərsliklə işləyirlər. V sinifdə bədii təsvir vasitələrindən – epitet və təşbeh üzərində iş aparılır. V sinif ədəbiyyat kitabının mündəricatına fikir versək görərik ki, bədii dil xüsusiyyətləri üzrə iş “Bədii əsərlərdə təsvir “ başlığından başlayaraq aparılır. Dərsliyə diqqət etsək görərik ki, bədii dillə bağlı çərçivələrdə müxtəlif suallar verilmişdir. Məsələn;
Əliağa Kürçaylı “Bakı” şeiri (dil xüsusiyyətlərin müəyyən edilməsi)
      Nəğməsidir zavodların fit səsi ,
      Suya düşüb buruqların kölgəsi.
      Ətirlidir bağlarının meyvəsi ,
      Ağ şanısı elə bil ki, şəkərdir.

Öncəki 1 2 3 4 5 6 Sonrakı
  • Ünvan: AZ 1073, Bakı ş., Yasamal r.,
                 Mətbuat pr., 529-cu məhəllə
    Tel.:    (+994 12) 510 63 99
    Mob.: (+994 50) 209 59 68
               (+994 55) 209 59 68
    www.elmi-ish.az
    Email: [email protected]
  • Address: 529 block., Matbuat ave.,
                    Yasamal dis., Baku, Az 1073
    Tel.:    (+994 12) 510 63 99
    Mob.: (+994 50) 209 59 68
               (+994 55) 209 59 68
    www.elmi-ish.az
    Email: [email protected]
  • Адрес: АZ 1073, г. Баку, Ясамальский р.,
                 Метбуат пр., 529-ый квартал
    Тел.:    (+994 12) 510 63 99
    Моб.: (+994 50) 209 59 68
               (+994 55) 209 59 68
    www.elmi-ish.az
    Email: [email protected]