ЖАНРОВЫЙ АНАЛИЗ ХУДОЖЕСТВЕННОГО ТЕКСТА. РОМАН

Müəllif: Дадашева Ирада Исмаил гызы
Ключевые слова: жанр, направление, романтики, текст, портрет, фокализация
Açar sözlər: janr, cərəyan, romantiklər, tekst, portret, fokalizasiya
Keywords: genre, direction, romance, text, portrait, focalization

 

Появление и развитие в литературе различных стран направления, которое получило название «романтизм», следует отнести к последнему десятилетию 18 и первой трети 19 века. Это сложное и своеобразное направление, нашедшее свое выражение в различных областях искусства (литература, живопись, музыка), необходимо рассматривать и изучать в прямой неразрывной связи с теми глубокими социально-историческими и политическими сдвигами, которые происходили в этот период истории. Наиболее полным и завершенным выражением этого процесса была Великая французская революция 1789-1794 годов. Эта революция стала важнейшим поворотным моментом в исторической жизни не только Франции, но и других европейских стран.
Прогрессивные романтики справедливо усматривали в революции начало всей передовой культуры 19 века. Гюго заявлял, например, что «поэты и писатели 19 века – дети французской революции».
Разочарование в революции как способа изменения социального бытия вызвало поворот интереса от внешней жизни человека и его деятельности в обществе к проблемам духовной, эмоциональной жизни личности.
Романтики открывали частного субъективного человека. Интерес к внутреннему миру человека способствовал возникновению психологизма. Эта категория трактуется как универсальное миро¬ощущение современного человека.

MÜSTƏQİLLİK DÖVRÜ LƏNKƏRAN ƏDƏBİ MÜHİTİNDƏ “FÖVCÜL–FÜSƏHA” ƏDƏBİ MƏCLİSİ

Müəllif: Məmmədova Nərmin Hamlet qızı
Açar sözlər: Lənkəran ədəbi mühiti, “Fövcül-füsəha” ədəbi məclisi, M.İ.Qasir, M.Talışlı
Key words: Lankaran literary environment, "Fovcul-fusəha" literary council, M.I.Qasir, M.Talıshlı

Ключевые слова: литературная среда Ленкорани, "Fovcul-fusəha" литературный совет, М.И.Гасир, М.Талышлы

 

Lənkəranda şairlər məclisi 1850-ci ildən mövcud olmuşdur. Bu vaxtlar məclisə M.F.Səhban və Usta Hüseynqulu rəhbərlik etmişlər. Tədqiqatçı-alim M.Talışlının qeyd etdiyi kimi: “ Təxminən 10 il sonra (1860-cı illərdə) M.İ.Qasir Lənkərana gəlir” [6, s.25]. “Fövcül-füsəha” nın digər məclislərdən fərqli cəhətləri onun strukturu və fərdi tərkibi ilə bağlı idi: məclisin içində şeir, ədəbiyyatından başı çıxan hər bir sənət sahibi iştirak edə bilərdi. Burada varlı və yoxsula fərq qoyulmur, əsas meyar məclis üzvünün ədəbi qabiliyyəti, şeirləşmə bacarığı, fərdi poeziyası və elmi müzakirələrdə iştirak etmək səviyyəsi sayılırdı. Ömründə şeir yazmayan müxtəlif peşə sahibləri də mənəviyyatca zənginləşmək, milli ədəbiyyatı öyrənmək, həmçinin ictimai-tarixi vəziyyətdən baş çıxarmaq üçün məclisin içində iştirak edə bilərdi. Güman etmək olar ki, “Fövcül-füsəha”nın belə demokratikliyi onun yaradıcısı Mirzə İsmayıl Qasirin sayəsində təmin olunmuşdu” [1, s.37].
Lənkəran ədəbi məclisi iki bölümdən ibarət olmuş, birinci bölümü ancaq şeir yazan, məclisdəki şeirləşmələrdə iştirak edən şəxslər, ikinci bölümü isə məclis üzvlərinin şeirlərini dinləyən, ədəbi-elmi müzakirələrə qoşulan, öz bilik və təsəvvürlərini genişləndirməyə toplaşan şəxslər təşkil etmişlər.
Araşdırmalardan belə qənaətə gəlmək olur ki, “Mirzə İsmayıl Qasir ömrünün Lənkəran çağlarını başlıca olaraq “Fövcül-füsəha”ya həsr etmiş, onun dağılmaması, əksinə, bu məclisin təsiri ilə ölkənin başqa ərazilərində məclisçilik hərəkatının genişlənməsinə çalışmışdır” [1, s.41].

ЧЕХОВ КАК СОЗДАТЕЛЬ НОВАТОРСКОЙ КОМЕДИИ

Müəllif: Исмайлова Севда Нуреддин гызы
Ключевые слова: комедия, новаторство, шахматы, позиционный стиль, потенциал, юмор, сатира, квази-драма
Açar sözlər: komediya, novatorluq, şahmat, mövqe üslubu, potensial, yumor, satira, kvazi-dram
Key words: comedy, innovation, chess, position style, potential, humor, satire, quasi-drama

 

В сокровищнице русской классической литературы великие творения А.П.Чехова занимают огромное место. Его имя неразрывно связано с передовой прогрессивной культурой, оказавшей решительное воздействие на развитие и других национальных литератур. Виртуозно написанные, содержательные и предельно лаконичные рассказы А.П.Чехова быстро завоевали широкую популярность среди правофланговой интеллигенции не только России, но и Азербайджана. Более того, прогрессивно настроенные писатели-демократы, которые в начале XX века продолжили славные традиции реалистической прозы лучших русских и азербайджанских писателей, сумели достойно оценить творчество Чехова. Чеховский юмор и гуманизм, сила его обличительной сатиры, направленной своим острием против мещан и обывателей, непременно сказалась на творческой манере многих других классиков мировой литературы. По стопам многих рассказов и комедий Чехова и другие прославленные художники слова продолжали также работать в жанре «малой прозы», то есть создавали яркие и глубокие по идейному содержанию художественные произведения. В «Золотой фонд» чеховских шедевров прежде всего органично входят его изумительные рассказы и острые злободневные комедии. Целью настоящей статьи является анализ некоторых комедий, которые, по мнению большинства учёных, с полным основанием могут быть причислены к новаторским как в русской, так и мировой классике.

СВОЕОБРАЗИЕ ПУБЛИЦИСТИКИ ИСМАИЛА ГАСПРИНСКОГО: ПРОБЛЕМАТИКА ГАЗЕТНЫХ ВЫСТУПЛЕНИЙ

Müəllif: Шукурджиева Зельфира Шевкетовна
Ключевые слова: Гаспринский, публицистика, тематика, проблематика газетных выступлений, статьи, содержание
Açar sözlər: Qasprinski, publisistika, tematika, qəzet yazılarının problematikası, məqalələr, məzmun
Keywords. Gasprinsky, journalism, subjects, problematic of newpapar speeches, articles, content

 

Влияние публицистики на жизнь современного общества велико. Ставшая неотъемлемой частью жизни человеческого общества, публицистика позволяет понять и осмыслить многие общественно-политические процессы современности, отражая их в средствах массовой информации. Ныне одной из насущных задач теории периодической печати стало научное объяснение журналистского творчества, а также поднимаемые публицистикой проблемы.
Представляя историческую ценность для будущих поколений исследователей масс-медиа, современная публицистика призвана зафиксировать комплекс жизненно важных проблем нынешнего дня для того, чтобы исследователи будущего имели возможность вывести общую картину происходящего и донести их до своих современников. Опираясь на фактический материал, зафиксированный в исторических источниках, на архивные документы, а также газеты, журналы, исследователь рассказывает о событиях и глубинных процессах социально-политической жизни прошлого.

KAZAK FOLKLORU VE EDEBİYATINDAKİ DEDE KORKUT VE MİTOPOETİK ALAN

Müəllif: Zhanat Askerbekkızı Aimukhambet, Bazar Anaskızı Rakhmetova
Anahtar Kelimeler: Dede Korkut, folklor, edebiyat, mitopoetik alan, mitik düşünce, motif, eski dünya görüşü, intertekst, ansıtma
Key words: Dede Korkut, the folklore,the literature,the mitopoetic area, the mythic thought,the motif,the old worldview, the intertext,the reminiscence
Ключевые слова: Дед Коркут, фольклор, литература, мифопоэтический аспект, мистическое мышление, мотив, древнее мировоззрение, интертекст

 

Bütün Türk dünyasında ayrıca Kazaklar arasında adı ezelden beri bilinen meşhur Dede Korkut – büyük şair, usta besteci, ileri görüşlü, bakşılar piri, hanlar kılavuzu, halk arasında söylenen atasözlerinin sahibi, kısaca ifade etmek gerekirse arketiptik bir şahıstır. Dede Korkut’a ait hikayelerin hepsinde sır dolu olaylardan söz edilir. Оnun dünyaya gelişi, başından geçen vakıalar, kopuz çalıcılığına kadar hepsi “mitik düşünce” etrafında tanıtılır. Kazak folklorunda Dede Korkut’un dünyaya gelişi ve dünyadan göçüşü su dünyasıyla ilgili gösterilecek olursa kopuzu – ruhun acayip olanaklara sahip olduğunu kanıtlayan bir alettir. Dede Korkut’un ölümden kaçış motifinin gizli bir anlamı var. Dede Korkut adıyla ilgili olarak söylenen “Kayda barsañ – Korkıttıñ köri (Nereye gitsen – Dede Korkut’un mezarı)”, “Korkıtka jakkan şıraktay (Dede Korkut için yakılan çıra gibi)”, vb. atasözleri ve deyimlerin folklorik-mitolojik yönü eski dünya görüşünden haber verir. Dede Korkut kaderiyle, hayatın kanunu ve zıtlıkların “birikmesi” işaret edilir. Dede Korkut, halk edebiyatı bir yana bırakılırsa yazılı edebiyatın da kahramanıdır. Edebi eserlerde de Dede Korkut motifleri esas alınmıştır. Makalede bu yöntem esasındaki görüşlere yer verilecektir.
Türk dünyasının mitik-efsanevi alandaki meşhur şahsı Dede Korkut Kazaklar arasında evliya, bakşıların piri, usta besteci, ebedi ömrü arayan kimse olarak bilinir.
Dede Korkut hakkındaki efsaneler neredeyse mitik bakış açısından da değerlendirilir. İlk motifler Dede Korkut’un dünyaya gelişi hakkında olsa da sonrakileri onun ebedi ömrü arayışıyla ilişkilendirilir.

CƏLİL MƏMMƏDQULUZADƏNİN “ANAMIN KİTABI” ƏSƏRİNDƏ “ANA” KONSEPTİNİN ƏSASLARI

Müəllif: Verdiyeva Elnurə Müqayis qızı
Açar sözlər: “ana” konsepti, ana dili, milli-mədəni dəyərlər
Key words: concept "mother", native language, national and cultural values
Ключевые слова: концепт «мать», родной язык, национально-культурные ценности

 

Cəlil Məmmədquluzadənin 1920-ci ildə yazdığı “Anamın kitabı” pyesini ədəbiyyat tədqiqatçılarının bir çoxu XX əsrin əvvəllərindəki Azərbaycanın güzgüsü hesab edirlər. Pyesin qəhrəmanları olan üç qardaş sanki o dövr Azərbaycan ziyalılarının ümumiləşdirilmiş xarakterləridir. Qardaşlardan böyüyü Rüstəm bəy Rusiyada, ortancılı Mirzə Məhəmmədəli İranda, kiçiyi Səməd Vahid isə Osmanlıda təhsil almış, bunun təsiri ilə öz danışıqlarını, davranışlarını dəyişmiş ziyalılardır. Bu mənzərənin ən gözəl təsvirini Mirzə Cəlil pyesin dördüncü səhnəsində, qardaşların onların kitabxanalarını təftiş etməyə, hökumət əleyhinə hər hansısa bir fəaliyyətlərinin olub-olmadığını yoxlamağa gələn senzor ilə söhbətinin lap başlanğıcında vermişdir. Senzor qardaşlardan özlərini təqdim etməyi istəyərkən onların cavabı belə olur:
Rüstəm bəy: Rüstəm bəy Əbdüləzimof.
Mirzə Məhəmmədəli: Mirzə Məhəmmədəli xələfi mərhum Ağa Əbdüləzim.
Səməd Vahid: Əbdüləzimzadeyi Səməd Vahid.
XX əsrin əvvəllərində Rusiya, İran və Osmanlı təhsilinin, mədəniyyətinin təsiri altında çox sayda belə ziyalımız yetişmişdi. Bu təsiri onların fəaliyyətində, yaradıcılığında, yazdığı şeirlərdə, hekayələrdə də görmək mümkündür. Tarixən Azərbaycanın qonşuluğundakı bu üç böyük imperiya ilə münasibətləri, bəzən onlardan birinin, bəzən digərinin ərazilərinə qatılması bizim ziyalıların şüurunda təsirsiz ötüşməyə bilməzdi. Əslində bu təsir özünü bu gün də göstərməkdədir. Fərq təkcə ziyalılarımızın bu ölkələrdə təhsil aldıqları darülfünun, mədrəsə və dərsxanələrin indi universitet adlandırılmasıdır. “Anamın kitabı” Azərbaycan ziyalısının bu vəziyyətini özündə əks etdirən şah əsərdir.

Öncəki 1 ... 5 6 7 8 9 10 11 12 13 ... 46 Рекомендуем посетить сайт newprogs.net с софтом Sonrakı
  • Ünvan: AZ 1073, Bakı ş., Yasamal r.,
                 Mətbuat pr., 529-cu məhəllə
    Tel.:    (+994 12) 510 63 99
    Mob.: (+994 50) 209 59 68
               (+994 55) 209 59 68
    www.elmi-ish.az
    Email: [email protected]
  • Address: 529 block., Matbuat ave.,
                    Yasamal dis., Baku, Az 1073
    Tel.:    (+994 12) 510 63 99
    Mob.: (+994 50) 209 59 68
               (+994 55) 209 59 68
    www.elmi-ish.az
    Email: [email protected]
  • Адрес: АZ 1073, г. Баку, Ясамальский р.,
                 Метбуат пр., 529-ый квартал
    Тел.:    (+994 12) 510 63 99
    Моб.: (+994 50) 209 59 68
               (+994 55) 209 59 68
    www.elmi-ish.az
    Email: [email protected]